Tản văn: Bất chợt

Dạo này mình hay vẩn vơ buồn. Buồn vì nhiều lẽ và cũng chẳng vì lẽ gì cả. Cứ vẩn vơ, vậy thôi. Tâm trạng buồn thực ra rất tốt cho sáng tác nhưng lại chẳng mấy hay ho cho sức khỏe. Mình không uống được rượu buồn. Mới hôm qua thôi say kềnh kếnh kang khiến một người bạn mà mình rất kính trọng và chưa bao giờ mình cho phép bỗ bã trong quan hệ đã phải cõng mình về tận nhà.

Đi xuồng cao tốc trên sông

Thê thảm quá đi mất. Rượu vui thì uống tràn cung mây chẳng sao đâu. Bữa nay ngồi nhà làm việc giở đống tài liệu về Tàu không số, giở cả cái bản đồ Cà Mau to oạch cố gắng tập trung để dứt điểm cho xong cái đề cương chi tiết nhưng đầu óc cứ vân vi đủ mọi thứ chuyện trên đời.

Cách nay hơn hai tháng mình có chuyến đi thực tế Cà Mau. Chả là có một nhóm người tâm huyết nhất quyết làm bằng được cái phim về Tàu không số dù đã có 40 tập về đề tài này đã được sản xuất, đang phát sóng. Họ mời mình tham gia dự án trong vai trò biên kịch. Mình có những ngày lặn lội trong căn cứ đoàn 962 ở Rạch Gốc, Ngọc Hiển. Đây là đơn vị bến bãi dạo chiến tranh tiếp nhận, tập kết hàng hóa vũ khí từ đoàn tàu không số. Đời mình đã đi nhiều nơi khắp đất nước, riêng Cà Mau cũng kha khá chuyến nhưng lần đi này gieo cho mình một ấn tượng đặc biệt. Chiến tranh kết thúc dù đã lâu nhưng những gì của nó vẫn còn hiển hiện. Những tên người tên đất với những chiến công và cả sự hy sinh thầm lặng cứ mãi ám ảnh mình. Và mình buồn. Rất buồn khi đất nước hôm nay có nhiều thứ ngổn ngang và quá nhiều chuyện để phải vân vi và có lẽ sự lãng quên là điều đáng sợ nhất. Đã đành là cần phải quên đi chiến tranh để xây dựng hòa bình nhưng quên thế nào lại là một điều cần phải tính. Mà thôi, chẳng nên lan man những điều này làm gì. Mình bất quá cũng chỉ là thằng nhà văn quèn ôm đồm chi cho rách chuyện.

Đang làm thì mình nhận được một cuộc điện thoại. Khá bất ngờ vì chủ nhân cuộc điện thoại đó là một chị bạn ở Cà Mau. Chị này hỏi mình địa chỉ để gửi ra cho các cháu bé miền núi trong dự án “bữa cơm có thịt” của ông Trần Đăng Tuấn 10 kg cá khô lù đù. Chị này nói đã đọc blog ông Tuấn và suy nghĩ rất nhiều nên quyết định thay cho mở đầu sự ủng hộ bằng tiếng tít tít ở cái máy điện thoại nhận tin nhắn tiền của ông Tuấn, chị nghĩ thùng cá khô tuy có cách rách nhưng có thể thiết thực hơn chăng. Mình cảm động về câu nói chân thật này. Khô cá lù đù mình từng ăn rất ngon là đặc sản của xứ Cà Mau. Cái cách cho lạ lùng này khiến mình xao động không thể làm tiếp được việc đành cuốn tấm bản đồ, cất đi tài liệu tàu không số.

Mình vân vi mãi về từ dự án. Hóa ra mình đang tham gia cùng lúc mấy cái dự án. Dự án của ông Tuấn khởi động hơn tháng nay nhưng đã có những kết quả nhất định. Hôm trước vào facebook mình đọc được cái dự án độc đáo của bốn bạn trẻ đang học trung học khởi động việc hưởng ứng blog của ông Tuấn. Bốn em học sinh này đã nói về dự án như sau:

“Bữa cơm có thịt’ là dự án từ thiện của chú Trần Đăng Tuấn nhằm giúp đỡ và mang đến cho những trẻ em, cũng như con người vùng cao một cuộc sống ấm no hơn.

Với ý tưởng mang làm postcard liên quan tới cảnh đẹp, cuộc sống và con người vùng cao, nhóm 4 bạn chúng tôi: Nguyễn Trần Gia Linh, Lê Minh Hoàng (Trường THPT Chuyên Sư Phạm), Trịnh Hà My, Phạm Quốc Dũng (Trường THPT Hà Nội – Amsterdam) mong muốn đóng góp một phần nhỏ vào dự án từ thiện ‘Bữa cơm có thịt’ bằng những hoạt động thiết thực và có ý nghĩa….

Mình hoàn toàn bất ngờ trước cái sáng kiến tinh khiết và trong trẻo này. Những bạn trẻ kia ngay từ bây giờ đã làm mình vững tin vào cái tương lai tốt đẹp các em sẽ tạo dựng ra. Mình đã comment vào đó, cảm ơn và hẹn vào mùa hè sẽ tổ chức cho các em giao lưu cùng các bạn ở trường miền núi nào đó. Các em xứng đáng được nhận sự quan tâm này từ dự án của ông Tuấn. Nói chuyện này mình chợt nhớ ra. Đã định thôi không bao giờ nhắc nhưng từ hành động của mấy em học sinh này mình cũng chẳng nên giữ kín trong lòng làm gì. Đó là những phiền muộn của những người bạn mình trong dự án “bữa cơm có thịt”. Tuần trước có kẻ nào đó dùng sim rác liên tục bôi xấu những người trong cuộc. Ác độc ở chỗ kẻ này nhắn tin cho người thân dụng ý gây bất ổn gia đình. Mình đã rất buồn. Không đành được mình cho vợ xem tin nhắn và bảo nếu em cũng sẽ nhận được tin nhắn tương tự thế này thì sao? Chẳng sao cả. Vợ mình nói nếu chỉ vì cái tin nhắn rác để vợ chồng lục đục thì sống sao nổi anh, ta phải tin nhau chứ. Mình biết ơn câu nói của vợ mình. Cuộc sống có phần hoang dã lang bạt của mình không phải lúc nào mình cũng giữ được nghiêm chỉnh. Đây đó có những lầm lỗi chưa đến mức chết người nhưng cũng đủ phải hối hận, chỉ tính riêng mấy vụ nhậu nhẹt bê tha vô trách nhiệm, mình đã thấy có lỗi với niềm tin của vợ. Viết đến đây mình chợt nghĩ hóa ra nỗi buồn vẩn vơ kia có nguyên cớ cả đấy. Nhưng thôi chẳng nên truy tìm nó làm gì. Buồn là buồn chứ sao.

Mình lang thang và đọc được cái tin người Rục đói cần sự giúp đỡ gạo. Người Rục mình biết là một dân tộc sống trong hang đá ở vùng núi cao Quảng Bình, Quảng Trị và mới chỉ rời hang đá sống định canh định cư được chừng dăm chục năm. Hiện tại ở Minh Hóa Quảng Bình dân tộc này còn gần ngàn nhân khẩu. Đâu đó rải rác nữa mình chẳng biết. Cách nay hai chục năm mình đã biết đến dân tộc này qua nghiên cứu về Tiếng Rục và người Rục của nhà ngôn ngữ học hàng đầu Việt Nam, bác Hoàng Tuệ. Bác Tuệ chính là thân sinh của nhà văn Bảo Ninh tác giả của tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh lừng danh. Mình thấy blog Cu Làng Cát của nhà báo Dương Minh Phong đứng ra quyên góp gạo thấy nao lòng. Mình cũng tìm hiểu và nói với ông Tuấn về lâu dài nên ưu tiên đầu tư cho những điểm này. Chưa làm được nhiều thì làm cho các cháu trường mẫu giáo mầm non đã. Những mầm non đất nước đáng phải quan tâm đầu tiên. Ở xã Thượng Hóa huyện Minh Hóa Quảng Bình nơi có người Rục cư trú có 3 thôn với 3 điểm trường mầm non. Bản Ón có 17 cháu. Bản Yên Hợp có 32 cháu. Bản Mò o ồ ồ có 17 cháu. Chỉ riêng bản Yên Hợp trung tâm xã là có trường còn hai bản kia phải mượn nhà văn hóa thôn cho các cháu học. Cả 3 điểm trường buổi trưa bọn trẻ đều phải về nhà ăn cơm. 56 đứa trẻ này nếu được đầu tư bữa ăn có thịt thì đấy chính là ước muốn của nhiều người. Mình biết để làm được việc đó là khó, vì xa xôi và vì những điều kiện khác nữa. Biết là khó nhưng mình vẫn cứ nêu ra và đề nghị ông Tuấn lưu tâm. Có thể sẽ nhờ biên phòng rồi chính quyền địa phương để đưa được miếng thịt đến cho các cháu. Khó nhưng không phải là không làm được.

Rõ là khổ. Tự dưng tâm trạng bất chợt để mình viết ra cái gì thế này? Đang bận ngập đầu ngập cổ. Mấy dự án cần hoàn thành. Thứ tư này phải bố trí để tranh thủ đi cùng nhóm ông Tuấn lên Dền Thàng lập bếp cho các cháu, rồi tiện thể đi Y Tí nữa. Trong đó thấy bảo cũng khó khăn lắm. Viết gì thế này? Đôi dòng tâm sự? Chả phải. Kêu ca nỗi buồn. Càng không phải. Mình không phải là người hay ca cẩm. Viết là viết thế thôi. Chợt sực nhớ dạo đi Cà Mau có mang về ít búp đước. Là trái cây đước hình thù nom như chiếc bút lông. Trái đước tự rụng xuống và nảy mầm thành cây cứ thế đời đời lớp lớp ken vào nhau nơi sông nước biển cả. Mình hỏi có trồng được ở nước ngọt không. Người bạn văn cùng đi bảo được nhưng phải ngập nước. Vậy là mình gói mang ít búp trái về. Cứ dấm bừa xuống mép ao để bây giờ nhớ và mò ra xem. Còn đâu được dăm búp. Mình rọi đèn. Trời ạ. Những chiếc lá xanh, lá đỏ nhu nhú như bàn tay trẻ con vẫy gọi. Mình lặng đi. Gọi con gái mang máy ảnh chụp vội vã trong đêm để có hình post vào bài.

Những chiếc lá non tự nhiên khiến mình nghĩ đến những đứa trẻ ở Suối Giàng ở Dền Thàng, ở Lao Chải ở Thượng Hóa…Đất lành cây sống. Bao nhiêu vẩn vơ buồn bã bất chợt bay biến. Mai sẽ dấm cây vào chậu. Chắc là mình sẽ tặng ông Tuấn chậu cây đầu tiên. Ông ấy thích trẻ nhìn những chiếc lá này, cây non này chắc là ông ấy cũng sẽ liên tưởng như mình và sung sướng.

 Đêm 30/10/2011

PNT