Tuyệt phả

Tháng Bảy 24, 2009 at 8:38 sáng 28 comments

Chưa bao giờ lịch sử họ Hoàng ở làng Hạ lại diễn ra lễ nhập phả ảm đạm đến thế. Tiết thu, trời trong văn vắt, nắng hanh hao, mây vón lại, nén thành lớp, ẩn rệp phía núi xa mờ. Bỗng nhiên trời đùng đùng đổi tính. Không phải bão. Bão thì nói làm qué gì. Thứ cuồng phong ấy từ xửa xưa đã bất trị. Sự đùng đùng này nhẹ thôi, tựa như thói đỏng đảnh của kẻ có quyền ban phát, hứng lên đùa chơi một tẹo. Trời mà, làm gì chả được. Thế mới phiền. Đang đâu mưa lâp phây, rây đủ ba ngày. Gió đông bắc bị nhốt gần năm, xổng cũi. Không mạnh, nhưng cũng rì rì như cối xay vớ phải thóc lép ngày mùa màng thất bát. Chưa lạnh, nhưng cứ dầm mưa xem, cũng sụt sịt tê cả lưỡi. Mới đầu tháng Tám ta, chối thế. Điều này có trái cựa hơn. Suốt ba ngày mưa, trời xám xịt hẳn đành một nhẽ, đằng này cứ ung ủng, đỏ bầm. Mưa dăng thành màn lờn lợt, lờn lợt hệt như có máu loang. Nước hứng được trong như nước mưa thường cũng chả ai dám dùng. Cả làng xậm xị:

– Điềm trời rồi! Họ Hoàng nguy mất!

Họ Hoàng xưa nay nhất thống ở làng Hạ. Mấy họ khác cũng lớn ra trò nhưng đều phải ngước mắt nhìn. Đất làng Hạ này, từ thời củ tỉ âm ti chả nói làm gì. Lâu quá, bố ai nhớ được. Kể từ ngày họ Hoàng dạt đến lập nghiệp, tinh đất chỉ độc phát cho họ ấy. Đấy là nhờ cuốn gia phả lưu giữ từng đời, nên lớp người làng hậu sinh mới biết được tỉ mỉ họ Hoàng phát như thế nào. Cũng phải thôi, người họ khác, kẻ ác tâm, cay cú, cũng chẳng dám suy bì. Người ta con dòng, cháu giống, công lại đẻ ra công, kèn cựa nỗi gì được. Nguyên tổ họ Hoàng là một ông quan triều Nguyễn, chức cũng bé thôi, lập được công lao gì đấy được phong tặng. Đất làng Hạ, trên bến, dưới thuyền, ruộng vườn màu mỡ, ông quan kia bèn khoanh đất phong, neo lại lập nghiệp. Đời nọ nối đời kia, chả đời nào họ Hoàng không rạng rỡ. Đến đời gần nhất, họ Hoàng vẫn giữ được vai vế. Tuy nhiên, so với đời trước có khí kém một tẹo. Điều ấy cũng chẳng sao, nếu như không xảy ra chuyện tày đình này.

Họ Hoàng ở làng Hạ có hai chi: Hoàng Vũ và Hoàng Viết. Nguyên ông quan triều Nguyễn lúc nhận đất phong có cắm riêng một khoảnh đất, nguyện rằng: Nếu trời để mắt cho ta nhìn thấy con cái công thành, danh toại, sẽ lập đền, đúc tượng để con cháu thờ phụng. Quả nhiên hai con trai ông đều vinh hiển. Người lớn đậu tiến sĩ, nức tiếng một vùng văn hay, chữ tốt. Người nhỏ có công đánh cướp, dẹp yên suốt dải Hoàng Giang được phong làm đô tướng. Đền thờ họ Hoàng bởi vậy đặt tượng của hai ông văn võ. Ông văn mặt trắng, râu dài. Ông võ mắt phượng, mày ngài, phừng phừng sát khí. Ông quan tổ họ, thành thử chỉ có một bài vị và chiếc ngai rỗng ở giữa đền. Hai chi họ Hoàng cùng tồn tại song song ở làng Hạ. Mỗi chi phát theo ngạch riêng của mình. Có điều, cả hai chi đều dùng chung một tộc phả, không suy bì trên dưới. Đó cũng là một điều lạ, hiếm có ở một dòng họ lớn.

Lễ nhập phả cách rách lắm. Con cháu cả họ tề tựu không thiếu một ai ở nhà thờ tổ. Trống thúc như làng có hội. Lễ này chỉ có, khi một trưởng chi khuất bóng, cần phải cử người thay thế. Bây giờ mới là lúc ghi chép các việc vào gia phả. Lần nhập này dành cho chi Hoàng Vũ. Nói lần nhập phả này ảm đạm bởi không chỉ thời tiết quái đản mà còn vì lẽ nữa, người lên vai chi trưởng, oái ăm thay lại chỉ là thằng bé mười bảy tuổi. Vì sao cả một chi họ lớn đến thế, quyền bính lại rơi vào tay một thằng oắt con? Không riêng gì chi Hoàng Vũ mà cả họ Hoàng coi đấy là nỗi nhục.

*

* *

Từ tinh mơ, trưởng chi Hoàng Viết đã lọ mọ ra nhà thờ tổ để kiểm tra công việc. Rạp đã căng đủ, bàn ghế sẵn sàng, đèn đuốc tinh tươm. Công việc chuẩn bị coi như ổn. Trời vẫn lất phất mưa, nhưng đã dịu đi nhiều. Gớm, bảnh mắt đã có vô số trẻ con trong họ chầu chực. Bọn này thính lắm, nhạy còn hơn cả ruồi bắt được hơi mật. Thấy ông, bọn trẻ tản ngay. Tiếng của chúng láo pháo:

– Lão Mộc!

– Lão cụt vòi đến, chuồn đi, chúng mày ơi!

Ngày thường, ông đã phì cười, thậm chí đùa với chúng, nhưng hôm nay thì ông cáu. Cáu thật sự, ông gầm tưởng rách cả họng:

– Cút ngay!

Ông Mộc bước vào sân. Con lợn lai ngót một tạ đã chọc tiết, nằm oải ở góc sân, miệng ngoác ra vô tư, bất chấp nồi nước sôi ùng ục, hơi bốc nghi ngút ở bên cạnh. Đúng là lợn chết không sợ nước sôi. Ông Mộc dắng:

– Phương phưởng lên nhé, sắp khai lễ rồi.

Chả ma nào trả lời, mỗi ông lão Boong độc thân, giữ nhà thờ tổ lúi húi chất củi vào bếp. Xúm xít ở gian giữa một đám thanh niên bâu vào cỗ bài Tây. Bọn này lại đỏ, đen sát phạt đây. Khốn nạn, cái làng Hạ của ông độ rày đổ đốn, bài bạc liên miên. Ông Mộc quát:

– Thôi, giải tán, xong lễ tha hồ mà choảng nhau, bây giờ ai về việc nấy.

Đám cờ bạc dùng dằng. Thằng Hùng, tóc đỏ quạch, cợp gáy, mắt vằn lên:

– Đéo gì mà ồn ã! Lễ với chả lạt, sáng không xong thì chiều.

Ông Mộc bước đi ngay. Lòng ông quặn tưởng đứt từng khúc ruột. Thằng Hùng chính là người hôm nay được nhập vào tộc phả làm trưởng chi Hoàng Vũ. Bỗng ông Boong níu tay ông Mộc, thầm thào:

– Tôi thấy lạ lắm. Cái gò hình như cụng cựa. Mấy hôm rày, đêm nào lân tinh cũng phụt sáng, khiếp quá đi mất. Lạy trời! Còn điều gì nữa đây.

– Cụ có thắp hương đều không?

– Vẫn đều đặn, già này không dám sao nhãng.

– Cụ cho con xin nắm hương.

Ông Mộc bệt trước gò đất. Sè sè một cái nấm, to hơn mộ thường. Ông thắp hương khấn. Buồn bã vô chừng. Nấm đất này có trước cả nhà thờ họ Hoàng. Lâu lắm rồi, dạo ấy dân làng Hạ còn chưa phải cắp rá đi xin thiên hạ. Chuyện thế này: Một chiều đúng vào 30 Tết, có một người già, chân tay lẩy bẩy không biết từ đâu đến, dạt vào làng. Tay bị, tay gậy, người này lần mò hết xóm dưới, ngõ trên. Không một nhà nào cho, ai cũng xua đuổi lão ăn mày. Tất cả còn đang chuẩn bị cho bữa cỗ tất niên. Đang dưng lại có gậy, có bị đến nhà, hãm thế, xua đi là phải. Người già mò ra đình. Chức sắc trong làng tụ cả ở đấy. Thế này thì quá quắt thật, hai tuần đinh lực lưỡng được lệnh điệu lão ăn mày ra khỏi làng ngay tắp lự. Sáng hôm sau người ta thấy lão già chết còng queo ở ngay rìa làng. Chưa kịp chôn cất thì trời động. Mùng một Tết mà sấm chớp ầm ầm. Thây lão già, mối đùn thành gò, chỉ một ngày đã rắn câng như đá ong. Chưa hết, năm ấy hỏa hoạn xảy khắp làng. Mùa lũ, nước ngập trắng đồng, lại thêm đê vỡ, cả làng Hạ, coi như sạch bách của nả. Đến đúng Tết, nhiều nhà vét không còn hột thóc, phải vác rá đi ăn xin thiên hạ. Từ đấy, ngôi mả mối của lão ăn mày thành gò ông Địa, không bao giờ ngớt hương khói. Làng phải cử hẳn một người chăm sóc việc cúng lễ để trừ hậu họa cho cả làng. Đến lúc ông tổ họ Hoàng cắm đất xây nhà thờ họ thì ở làng Hạ, ăn xin đã trở thành một nghề bắt buộc. Nhà khá giả, mỗi năm vẫn phải cử người vác rá để thiên hạ nhón tay làm phúc. Người nghèo khổ, ngửa tay đành một nhẽ chẳng nói làm gì. Ông tổ họ Hoàng cắm nhà thờ họ ngay cạnh gò ông Địa. Hôm động thổ, cũng lễ lạt, hương khói. Đoạn, ông chỉ tay vào gò:

– Ta tuy là hậu sinh cũng xin được đôi lời phải trái cùng Người. Dân làng Hạ mắc lỗi không cứu Người trong cơn cùng phẫn. Vì lỗi ấy mà cả làng phải chịu họa tay gậy, tay bị. Vẫn biết ân oán phân minh là phải đạo. Nhưng Người biết một mà không biết hai, bởi gốc của đạo là nhân. Người lấy nỗi hận riêng để làm nhục trăm họ sao gọi là quân tử được. Nay họ Hoàng ta về đây lập nghiệp, nếu Người lấy nhân làm gốc không quấy nhiễu, di lụy đến dân làng thì nắm xương tàn của Người còn chỗ để cúng tế. Nhược bằng… đừng trách ta vô phép.

Như có một phép mầu, ngôi mộ mối sau đó lún xuống nhỏ lại như bây giờ. Người họ Hoàng đảm luôn cho làng việc hương khói gò ông Địa. Từ đó mưa thuận, gió hòa, làng Hạ ngày một sung túc, trù phú. Có điều, trừ người họ Hoàng, các họ khác vẫn lác đác có người phải tay gậy, tay bị. Có người vì sinh kế. Có người vì thói quen. Có cả người vì mê tín sợ ông Địa trả thù hơn là muốn chuộc lỗi của tiền nhân. Làng Hạ nổi tiếng khắp vùng trước hết vì cái nghề chả mấy cao quý kia.

*

* *

Đám bạc giải tán. Thằng Hùng mắt đỏ kè, vuốt vuốt, xếp những tờ bạc nhàu nát:

– Đen còn hơn cuốc. Đi tong mất trăm bạc. A! Bác Mộc, cháu mệt quá, nghỉ một lúc nhé.

– Nhưng sắp đến giờ lễ rồi.

– Ui dào, cứ vẽ vời mãi. Giờ nào lễ là do mình. Bổng lộc gì mà giờ với giấc. Tôi đi ngủ đây. Ai thích cứ việc làm.

Nó dông thẳng. Ông lão Boong lắc đầu:

– Tôi lo lắm! Họ nhà mình mạt thế này, tội to lắm đấy. Hôm trước, tôi thấy cụ tổ hiện về quở trách.

– Thôi được, cụ cứ chuẩn bị gia phả cho con đi.

– Vâng. Thôi mọi việc ở cả tay anh. Lo liệu bề nào là do anh định đoạt.

Đúng thế, gánh nặng của dòng họ giờ đây chất cả lên vai ông Mộc. Bất giác mắt ông nhòe đi, vì nước mưa hay vì lệ trào cũng không biết nữa. Chi Hoàng Vũ, thằng Hùng thì thế, lỗ mỗ, thất học, suốt ngày lêu lổng. Cũng chả trách nó. Nó trẻ, lại cùng lúc phải chịu ba cái tang lớn. Còn chi Hoàng Viết của ông? Có cách nào khác nữa, thôi đành mang tội với tổ tông.

Năm 1965 chàng trai Hoàng Viết Mộc vừa tốt nghiệp cấp 3 trường huyện thì chiến tranh phá hoại lan đến vùng quê yên tĩnh này. Cùng bạn bè trang lứa, Mộc hăng hái tình nguyện lên đường nhập ngũ. Buổi tiễn đưa, ông bố – cựu vệ quốc đoàn, đang là trưởng ban thi đua tỉnh cứ dặn dò mãi:

– Họ Hoàng ta có truyền thống yêu nước, cả nhà đều đi theo cách mạng. Con phải xứng đáng cái danh ấy. Sau này, hết chiến tranh, con là trưởng phải cố gánh vác công việc dòng họ.

Năm 1975, sau một lèo ở chiến trường. Mộc về làng với vô số viết thương trên người và tấm huy hiệu thương binh đỏ chói. Việc đầu tiên Mộc sang chi Hoàng Vũ bàn với ông chú tu sửa đền thờ tổ. Ông này bằng trang với bố Mộc, là ông nội thằng Hùng bây giờ, đang bị ốm nặng. Trước đây ông tham gia du kích nổi tiếng vì thành tích phá tề, diệt ác. Ông chú gật gù:

– Cháu nghĩ phải lắm. Không gì bằng cái gốc của mình. Hiềm một nỗi tao gần đất, xa trời, lực cùn, sức kiệt. Để thủng thẳng rồi bàn với em nó.

Em nó tức là con của ông chú. Ba đứa con trai cả thảy. Đứa lớn đi lính cùng đợt với Mộc – thằng Hồng, tiểu đoàn phó vận tải Trường Sơn, giờ chuyển ngành làm đội trưởng đội xe hàng hóa của tỉnh. Nghe xong, thằng Hồng thong thả móc bao Capstan (cái thời Tam Đảo, Sông Cầu bán phân phối, người hút loại thuốc kia là xịn lắm):

– Tôi với ông đều là lính cả. Chết thì đã xanh mồ. Sống cũng đã đỏ ngực. Bao nhiêu năm chiến trường, giờ là lúc phải nghĩ đến làm ăn kinh tế để ấm thân. Việc tu bổ, ôi dào cốt là mình đây này, nhà cao, cửa rộng mới bõ. Còn các cụ, phong kiến ấy mà, thờ cúng thế nào xong thôi, vẽ vời làm gì cho nhọc xác.

– Không được. Đấy là tổ tiên, dòng dõi của mình!

– Hả? Tổ tiên hả? Mấy ông quan ấy có sống lại cũng xoay xở hết. Còn dòng dõi! Hí! Hí! Nghe nói, ông bị mảnh pháo tiện bay mất ông “tam sự” rồi kia mà?

Ngực ông Mộc dâng đầy nước:

– Đấy là chuyện riêng của tôi, đừng ai thọc vào. Việc đền thờ tôi đã quyết. Chi Hoàng Vũ không tham gia thì thôi.

– Chết, ông anh đừng nóng. Tôi nói thế thôi. Ông một chi, tôi một chi. Ta bình đẳng. Đây, tiền đây. Không làm không sao, nhưng đã làm phải thật oách. Chơi cho ra chơi. Tiền tôi không thiếu.

Việc nhà thờ tổ suôn sẻ. Bố của Hồng mất đúng vào đận ấy. Lễ nhập phả phải tiến hành cùng lúc cho cả hai chi. Hoàng Vũ Hồng tung tiền làm một lễ nhập phả tưng bừng. Đã lâu lắm họ Hoàng lại được dịp mát mặt. Đúng là con cháu thơm, tiên tổ được nhờ.

Xong mọi việc, Mộc gặp riêng người em trai đang học khoa Văn, Đại học Tổng hợp:

– Chú Thỏa! Anh bàn với chú một việc hệ trọng. Nhà mình mấy bà chị gái không tính, còn hai anh em. Chú phải đẻ cho anh một đứa con trai để nối dõi.

Đang đi học, chưa vợ, Thỏa trợn tròn mắt:

– Anh nói cái gì? Chị Mạc người yêu anh, đợi anh đằng đẵng cả chục năm trường, sao anh không cưới, lại bắt em cưới, lại bắt em phải đẻ?

Mộc vạch quần:

– Chú nhìn đây!

Thỏa rú lên. Giọng Mộc vẫn lạnh ngắt:

– Anh bị pháo giập lúc cắt lộ 4, chiếm Tân An. Mảnh pháo tiện đứt “cái kia”. Đã tưởng chết, may cứu được. Bây giờ phải dùng vòi cao su để tiểu tiện.

– Trời! Còn chị Mạc?

– Anh đã dứt khoát rồi. Người đàn bà, việc sinh con, đẻ cái là việc hệ trọng. Vẫn biết cô ấy, chờ đợi ngần ấy năm, phải là người son sắt thế nào, nhưng để làm đàn ông, anh cũng không có khả năng, huống hồ… Dùng dằng mãi, Mạc mới chịu. Anh đành mang tội với người ta. Tuần sau cô ấy đi thoát ly.

– Chị ấy yêu anh lắm.

– Biết, nhưng làm thế nào được. Sau này, nếu cô ta không lấy chồng, anh sẽ có trách nhiệm. Thế nhé?

– Nhưng…

– Không nhưng gì cả. Chú sẽ lấy vợ làng, mọi việc gia đình tôi lo liệu hết. Chú cứ yên tâm học tập.

– Sao anh không đi học? Anh học giỏi thế, đã muộn đâu.

– Để làm gì? Chú học, con chú học thế là đủ.

Thỏa bưng mặt khóc:

– Vâng! Em xin vâng lời anh!

Đám cưới được tiến hành ngay sau đó. Vợ Thỏa, người xóm dưới, xinh xắn, khỏe mạnh. Tất nhiên khỏe mạnh là tiêu chuẩn đầu tiên của ông trưởng chi Hoàng Viết. Ngày Thỏa tốt nghiệp đại học về nhận công tác ở một tờ báo trên Thủ đô thì vợ sinh con. Một đứa bé gái ba ký rưỡi. Thỏa có vẻ buồn. Mộc gạt đi:

– Con gái đầu lòng là tốt rồi. Đừng vớ vẩn phụ công thím ấy.

Năm năm sau, Thỏa đã là phóng viên có tiếng. Danh của Thỏa đã bay về tận làng Hạ. Người làng trầm trồ “Đúng là con dòng cháu giống”. Vợ Thỏa đẻ. Lại con gái. Ba cân tám. Vợ Thỏa nựng con:

– Sao không thêm “cái ngẩu” để bác Mộc mừng.

Thỏa mắng át:

– Cô nói gì thế? Nghe thấy bác Mộc thêm buồn.

Miệng mắng, nhưng bụng Thỏa rất thương vợ. Lạ thế, đám cưới chấm nhưng lại chả tù mù tẹo nào. Thỏa rất hợp vợ. Dĩ nhiên, tình yêu nảy nở nhanh. Người có học như Thỏa không tình yêu, sao sống nổi với vợ một ngày. Thỏa nói đúng. Bác Mộc buồn thật. Người sọm hẳn, Mộc già nhanh trông thấy. Mộc ít khi ở nhà, hay ra nhà thờ tổ ngồi với lão Boong. Lão Boong, người gàn gàn, độc thân từ nhỏ, thấy Mộc thế bấm bụng không dám nói. Lão biết nỗi đau của Mộc. Bấy giờ là những năm tám mươi đầy cam go. Một hôm, Thỏa ra nhà thờ tổ tìm Mộc. Thấy anh mình im lìm bất động trước bàn thờ dòng họ, lòng Thỏa cồn lên. Thỏa đặt tay lên vai Mộc:

– Sức nhà em còn, bằng mọi giá, em sẽ đẻ cho anh một đứa cháu trai.

Thỏa rùng mình khi thấy mặt anh mình như nặn bằng sáp, nhập nhòa trong khói hương mờ ảo.

– Em biết đang trong thời buổi khó khăn, nhưng trời sinh voi sinh cỏ, lo gì.

Mộc từ từ xoay người, vít đầu em trai lại gần mình, buông từng tiếng. Giọng không đủ sinh khí để lạnh nữa, mà nghèn nghẹn, đầm đẫm nước:

– Tôi cấm! Sức khỏe của thím, sự nghiệp của của chú, tương lai của các cháu, tôi cấm!

Người Mộc như òa vỡ. Mộc ôm lấy Thỏa:

– Con cháu họ Hoàng ở làng Hạ, này còn đông lắm. Chú đừng nghĩ ngợi đến anh, mà tổn hại cho mọi đường.

Chuyện này, chẳng hiểu tại sao lại lan ra ngoài. Kẻ nào đó đặt bài vè rõ dài để trẻ con ê a:

Ve vẻ vè ve

Cái vè lão Mộc

Giữ vai đốc tộc

Lại cụt mất vòi

Muốn có con voi

Thành ra con ếch 

Sau chuyện đó, Mộc trở lại bình thường, cần mẫn như xưa, hết lòng vì gia đình, tộc họ.

Lại nói đến Hoàng Vũ Hồng. Chức đội trưởng vận tải hàng hóa tỉnh khiến Hồng bốc lên nhanh chóng. Dạo đó, chỉ là lái xe thường cũng đủ bẫm. Nhà nào có phúc mới vớ được ông rể là lính xế. Hồng có hai em trai đều nhét vào đội xe hết. Chi Hoàng Vũ át hẳn chi Hoàng Viết đang lận đận. Ba anh em xây nhà mái bằng to nhất làng. Tiền bạc nghe nói không để đâu cho hết. Sập gụ, tủ chè, xa lông… trong nhà không thiếu thức gì. Hồng cưới cô vợ làm kế toán đội. Đẻ đợt đầu đã trúng phóc thằng Hùng. Mừng không để đâu cho hết. Được một dạo, dù đã giàu nứt vách, song vì quá ham tiền, ba anh em dây vào buôn hàng quốc cấm bị tóm cả đám. Phút chốc nước lã ra sông hết. Vợ Hồng vơ váo tiền bạch tếch mất tăm để lại thằng Hùng cù bơ cù bất. Ra tù, Hồng mở cửa hàng sửa chữa xe đạp, xe máy, lại cưới cô vợ mới. Cô này là người làng, nom khù khù như gấu, mắn đẻ, sòn sòn cho ra lò một lô xích xông con gái. Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai, gia cảnh Hồng đã sa sút càng kiệt quệ. Vài năm gần đây, thất chí Hồng bỏ nhà đi làm ăn xa, mong phục lại cơ nghiệp. Hì hụi thế nào, đánh quen được với đám đào vàng ở mạn ngược, cũng nhì nhằng kiếm được. Tiền bạc, lại đồng ra đồng vào xủng xoẻng. Giá kể biết dừng ở đấy cũng không đến nỗi. Hồng vác về nhà nửa lọ vàng cốm, chiêu tập hai ông em trai lái xe dạo trước cùng một số trai tráng ham giàu lập băng, xưng bưởng, lên núi khai thác riêng. Lời huênh hoang chưa ráo nước bọt thì lũ ập về cuốn đi cả lán. Ba anh em chết thảm thương không tìm thấy xác. Nghiễm nhiên thằng Hùng mười bảy tuổi lên vai chi trưởng Hoàng Vũ sau cái chết của cha và chú.

*

* *

– Bố sư khỉ, mưa dai thế không biết!

Lão Boong lầu bầu. Chẳng qua lão xót bộ cánh bằng tơ màu vàng Thỏa mới biếu đang xúng xính trên người, chứ lão ngán gì mưa. Họ mạc đã tề tựu đông kín nhà thờ tổ. Đông lắm, phải căng thêm tấm bạt lớn ngoài sân mới đủ chỗ. Tùng tùng… trống từng nhịp lúc khoan thai, lúc hối hả, lúc liên hồi. Trẻ con la hét ầm ĩ. Người lớn dù đang đau buồn vì cái chết của ba anh em Hồng vẫn không giấu được nét hồ hởi. Chuyện, gần hai chục năm nay mới lại có một lễ nhập phả. Vợ con của mấy người chết, khăn trắng rợp như đàn cò đậu. Ông Mộc hét lạc cả giọng:

– Trật tự, trật tự nào. Cụ Boong biện gia phả lên ban đi. Mời các cụ vào làm lễ.

Bỗng có tiếng thất thanh:

– “Khổ chủ” đâu?

Ờ nhỉ mỗi vai quan trọng nhất là trưởng chi Hùng lại vắng mặt. Vẫn tiếng ông Mộc:

– Đứa nào về nhà gọi đi!

Đứa em gái sát Hùng te tái chạy đi ngay. Chỉ một loáng đã thấy nó lộn trở lại, nước mắt đầm đìa, mếu máo:

– Nó đánh cháu!

Một bên má con bé hằn đủ năm đầu ngón tay. Ông Mộc thở dài. Đám lễ lại nhốn nháo như ong vỡ tổ. Đích thân ông Mộc phải về gọi, nhưng không dám dùng quyền bề trên để quát nạt. Làm thế, nó Chí Phèo lên chỉ có dại mặt. Xưa nay, nó nào có được dạy dỗ. Bố thì chỉ biết đến tiền, con hỏng là phải. Thằng Hùng xét về mặt ngỗ ngược, ham hố lại chả bằng mấy cha chú nó. Nứt mắt đã không tha hàng xóm từ củ khoai đến con gà, con chó. Bây giờ nó còn đánh đu với đám choai choai ở thị xã. Toàn dạng bất hảo cả, thôi, cứ tránh thì hơn. Ông Mộc phải ngọt ngào phân tích, thậm chí năn nỉ, nó mới chịu đi. Ông chặc lưỡi: “Gì thì gì, cứ phải xong việc”.

Thằng Hùng đánh bộ quân phục Tầu, xanh mướt như lá chuối, khệnh khạng đi vào. Mắt nó gườm gườm không sót một ai. Đám các cụ thở phào nhẹ nhõm. Nó mà không ra coi như buổi lễ không thành.

Tùng! Tùng! Tùng!… Trống thúc dồn dập hơn. Lão Boong run run lật cuốn gia phả bìa bọc da. Mực cũng đã mài xong. Màn lễ tổ tiên cũng đã kết thúc. Ngoài kia mùi xào nấu ngào ngạt bay vào tận chính điện. Tiếng chặt thịt côm cốp xen vào nhịp trống. Nghe rõ ai đó nuốt nước bọt ực ực. Lão Boong dõng dạc:

– Trưởng chi Hoàng Vũ Hùng lạy tạ tổ tiên chín lạy.

Thằng Hùng lạy, rõ là miễn cưỡng. Cụ trưởng lễ(cao tuổi nhất họ) giọng lạc đi:

– Bắt đầu nhập, viết này…

– Nhưng ai viết? – Lão Boong xen vào.

– Khổ, thằng Thỏa chứ còn ai. Nó là nhà văn, chữ tốt. Viết này… năm… tháng… ngày…. Hoàng Vũ Hồng cùng… đi đào vàng ở Kim Bắc bị lũ cuốn chết mất xác…

Oà một lượt, đàn cò trắng đang đậu phất phới. Cái chết đau đớn bỗng dưng bị khơi lại ở chốn linh thiêng làm cho các thân nhân không thể cầm lòng. Tiếng khóc, tiếng hờ, thống thiết cất lên:

– Ối anh ơi, bỏ vợ, bỏ con đi đâu không về…

– Ối cha ơi là cha…

Thằng Hùng đang quỳ cũng đứng phắt dậy.

– Im cái mồm đi. Khóc mãi còn chưa chán. Suốt ruột!

Dáng chừng cả nhà đều sợ nó, tiếng khóc, tiếng hờ bặt ngay. Thằng Hùng trừng mắt vào cụ trưởng lễ:

– Chết là hết, việc gì phải kỹ càng thế. Thối!

Cụ trưởng lễ không thay đổi nét mặt:

– Đấy là lệ tộc, di từ tiên tổ lại. Không ai được cưỡng.

Thằng Hùng nổi đóa:

– Vứt mẹ cái lệ ấy đi. Ba mạng người thêm cả ba con lợn tạ ngoài kia, chưa đủ hay sao mà còn bắt bẻ luật lệ.

Im lặng đến rợn người. Họ Hoàng chưa bao giờ phải chứng kiến cảnh này, lặng phắc như trúng gió độc hết lượt. Tiếng cụ trưởng lễ âm âm:

– Chi trưởng Hoàng Vũ Hùng không được hàm hồ, vô lễ kẻo mắc tội với tổ tiên. Nào, tiếp tục nhập phả.

Có cảm giác hai con ngươi trắng dã của thằng Hùng sắp bật ra khỏi hốc mắt. Nó lừ lừ tiến sát mặt cụ trưởng lễ. Cả Mộc và Thỏa vội chạy lại phòng bất trắc. Bỗng thằng Hùng hét lên. Kinh lắm, như không phải tiếng người:

– Này, thì tổ tiên này. Này, thì gia phả này. Hão! Thằng này cóc cần làm chi trưởng. Hão! Lúc đói nhăn răng nào có thấy tổ với tiên.

Thằng Hùng điên mất rồi. Mắt nó bây giờ hệt như mắt trâu chết ở sân đấu. Vừa hét nó vừa chồm giật cuốn gia phả trên ban thờ. Mộc và Thỏa xô vào giật lại. Nó hích hai người ngã bổ chửng. Không một ai dám xông vào nữa. Cụ trưởng lễ run lẩy bẩy:

– Hùng! Hùng… gia phả… gia phả…

Không hét nữa, thằng Hùng cười sằng sặc:

– Này thì gia phả – Chạy ra chỗ bếp lửa đang đun nồi nước xuýt sùng sục, nó vứt tuốt tuột những mảnh rời vào bếp. Than ôi, da thuộc, giấy dó gặp lửa hồng, than đượm, phút chốc lịch sử họ Hoàng ở làng Hạ thành than khói. Tất cả ngây ra. Chỉ có lão Boong lăn lộn trên mặt sân nhầy nhụa bùn đất. Lão vừa liều mạng thọc tay vào bếp để cứu gia phả. Lửa đã chặn tay lão lại.

Trời vẫn lây phây, lây phây. Mưa đã dịu đi nhiều, nhưng vẫn dăng màn lờn lợt, lờn lợt. Có thêm lửa ám vào, vệt máu loang trong màn mưa càng rõ.

*

* *

Hết mưa trời lại sáng. Hết nắng trời lại mưa. Dân làng Hạ ồn ã một dạo vì những sự kiện dồn dập đến với họ Hoàng sau đó. Sét đánh sạt mái nhà thờ tổ họ Hoàng phía ông quan võ mắt phượng, mày ngài đứng lẫm liệt. Lão Boong bị lửa táp khoèo một tay, miệng cấm khẩu, tuy vậy vẫn lo được việc hương đèn. Thằng Hùng bỏ nhà đi hẳn, nhập với bọn cướp ở Hà Nội bị công an bắt. Thỏa được điều về phụ trách báo văn nghệ tỉnh. Hai đứa con Thỏa, đứa lớn thi đậu vào Trường Tổng hợp, khoa Văn. Đứa nhỏ đoạt giải nhất văn “Hương cốm” học trò. Cả hai tạm coi như nối được nghiệp bố. Mộc đang ốm liệt giường thì Mạc về, sau gần hai chục năm lưu lạc. Có đứa con gái quãng mười tuổi giống Mạc như in. Có ai đó tò mò. Mạc trả lời tỉnh queo: “Con của anh Mộc”. Sau đó Mạc đón Mộc về ăn ở như vợ chồng. Đó là cặp đầu tiên của họ Hoàng lấy nhau không có đám cưới. Còn chuyện này mới lạ: mối ở đâu tụ về nhiều vô kể, đùn gò ông Địa. Lão Boong tất tả vẫn không diệt xuể. Gò bị mối đùn cao vồng, to khụ, lấn sang cả đất nhà thờ tổ họ Hoàng. Vụ giáp hạt, lẫn trong đoàn hành hương đi ăn xin thiên hạ của làng Hạ, có cả người thuộc chi Vũ họ Hoàng. Tất nhiên, đó cũng là lần đầu tiên trong lịch sử của mình, họ Hoàng phải cắp rá./.

PNT

Advertisements

Entry filed under: Truyện ngắn.

Bèo dạt mây trôi Mõ làng Kình

28 phản hồi Add your own

  • 1. van  |  Tháng Bảy 31, 2009 lúc 8:42 sáng

    Em thích đọc a Tiến viết về nông thôn, những làng Kình, làng Hạ trong văn anh sinh động và cuốn hút.
    Không thích những truyện như “Vô danh”, chi tiết hơi bị khiên cưỡng và thiếu cảm xúc thực thì phải. Xin lỗi anh nhé, em chê hơi bị thô lỗ, nhưng chắc anh chẳng cần “vuốt ve” làm gì phải không?

    Phản hồi
  • 2. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Bảy 31, 2009 lúc 7:17 chiều

    Quá đúng! Cái Vô danh nó đúng như cái tên truyên. Van đọc tinh tường lắm. Lẽ ra anh đã loại hẳn nó nhưng có lúc cũng bùa mê thuốc lú. Khe…khe….

    Phản hồi
  • 3. van  |  Tháng Bảy 31, 2009 lúc 9:44 chiều

    Chac anh viet nhan dip ky niem chien thang Dien Bien Phu, em doan the.

    Phản hồi
  • 5. van  |  Tháng Bảy 31, 2009 lúc 10:37 chiều

    Khekhe, em da doan dung nhu the, viet theo don dat hang. Em viet oi nhung so anh gian, lai xoa.

    Phản hồi
    • 6. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Bảy 31, 2009 lúc 10:49 chiều

      Giận gì. Có thế mà ko dám nhận thì viết lách gì nữa.

      Phản hồi
  • 7. BB  |  Tháng Tám 3, 2009 lúc 3:52 chiều

    Hay quá!

    Phản hồi
  • 9. BB  |  Tháng Tám 3, 2009 lúc 4:20 chiều

    Chú thay lịch đi chú ơi! Tháng Tám chứ ?

    Phản hồi
  • 11. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 4:36 chiều

    Ôi may quá có người chê rồi, e cũng mấy lần nhấp nhứ định chê Vô danh nhưng sợ bất lịch sự không dám chê trước…
    Thôi nốt chê thì chê luôn k sau này mang tiếng “ăn theo nói leo”nhá: e thấy truyện ” Thế giới đàn ông ngọt ngào” , Cây bàng trổ lá non cũng rứa tuy tả về tâm lý phụ nữ thì cũng ổn nhưng không phải là chất Phạm Ngọc Tiến……

    Phản hồi
    • 12. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 4:44 chiều

      Cứ chê thoải mái. Đâu phải cái gì tui viết ra đều được chấp nhận đâu. Có cái thuộc về thế mạnh có cái không, cũng như cơ thể có ngày đau có ngày khỏe, có truyện được có truyện không suy cho cùng cũng là bình thường mà.
      Những góp ý chỉ làm tốt lên thôi. Không chỉ ở lĩnh vực văn chương. Cảm ơn!

      Phản hồi
  • 13. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 4:37 chiều

    Tiết thu, trời trong văn vắt, nắng hanh hao, mây vón lại, nén thành lớp, ẩn rệp phía núi xa mờ…
    ———–
    Chỉ một câu thôi mà tả trọn cảnh thu quá đẹp…

    Phản hồi
    • 14. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 4:55 chiều

      Câu này vẫn có thể dành cho tiết đông vào những hôm trời quang đãng. Văn chương là vậy HT à. Nó ko có chuẩn cụ thể mà đa phần là do cảm nhận.

      Phản hồi
      • 15. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 5:09 chiều

        Gió đông bắc bị nhốt gần năm, xổng cũi. Không mạnh, nhưng cũng rì rì như cối xay vớ phải thóc lép ngày mùa màng thất bát…
        ———-
        hay thế!!!
        ———-

        Vâng cái câu anh tả ” Tiết thu…….xa mờ”..thì quả đúng là có thể tìm thấy vào những ngày đông có nắng đấy…nhất là ở các nước ôn đới anh ạ.
        Em phục là phục chỉ trong có đúng 1 câu ngắn thôi mà từ ngữ được chọn để tả quá chuẩn, chính vì thế em đã nói là văn của anh cô đọng đến nỗi nhiều khi sợ rơi kể cả một chữ…

        Phản hồi
        • 16. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 5:56 chiều

          HT nói vậy tui phải cẩn trọng hơn. Thường thì tui viết một hơi, một lần và ít khi xem lại. Càng không chữa bao giờ. Nhưng có lẽ phải lưu ý để tránh đánh rơi chữ. Khe…khe…

          Phản hồi
          • 17. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 6:04 chiều

            hi hi chắc k sợ đánh rơi chữ đâu anh ạ mà sợ thừa chữ thôi…

            —————-
            “…Thường thì tui viết một hơi, một lần và ít khi xem lại. Càng không chữa bao giờ…”- chắc chính vì thế mà bạn đọc có thể cảm nhận được cái cảm xúc của người viết khá rõ…hi hi hình như thế…

          • 18. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 6:17 chiều

            Ừ nhỉ, thừa chữ là bệnh mà người viết sợ nhất. Cũng như người nói mà thừa lời. Có vài người đọc như thế này dám…treo bút lắm. Khe…khe…

  • 19. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 5:03 chiều

    chưa dám bàn về những ý nghĩa văn học của truyện này, nhưng thực tế như e thấy ở họ nhà em cũng thế, ông tộc trưởng không thể đảm đương trách nhiệm của mình thì cả dòng họ rệu rã, tình cảm phai nhạt đã đành, nhưng hình như có cái gì đó như là sức mạnh nội tại bị mai một đi thì phải( e không biết diễn tả thế nào cho đúng). anh em họ tộc không yêu thương, đùm bọc lẫn nhau, khích lệ nhau tiến lên..mỗi người một phách..Dòng họ nhà em ngày xưa khá lừng lẫy, nhưng dần dần đi xuống, anh tộc trưởng giờ rất chán, toàn cậy thế tộc trưởng đòi hỏi mọi người phải chăm lo cho anh ấy, cư xử với các bậc lớn tuổi không ra gì. Mà tộc trưởng tương lai tức là con của anh ấy thì còn tệ hại hơn…
    Vai trò của nha thờ họ như nơi tụ họp của dòng họ, vai trò của anh tộc trưởng- người điều hành hoạt động của một dòng họ- xưa quan trọng lắm, các thành viên dòng họ pahit tuân thủ răm rắp cho dù ra ngoài xã hội anh là ai thì khi về trong dòng họ anh phải tuân thủ những lề tục của họ mạc.. cuộc sống hiện đại với bao lo toan…làm giảm đi sự thiêng liêng của cái nhà thờ họ, giảm đi quyền năng của anh tộc trưởng và tình cảm mọi ngưoif có vẻ xa dần, xa dần, nhiều khi cảm giác không hướng về nhà thờ họ với niềm thành kính thiêng liêng nữa…
    E k hiểu sâu sắc về vấn đề dòng tộc dưới góc độ lịch sử, xã hội…nhưng theo em nghĩ dòng tộc chính là cội rễ của mỗi con người, mỗi gia đình..nếu k xem trọng chính cội rễ của mình thì xem như phủ nhận chính bản thân mình…

    Phản hồi
    • 20. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 5:53 chiều

      Nhà thờ họ bây giờ ít dòng họ còn giữ được. Nếu còn thì như HT nói không giữ được như nếp xưa.
      “…dòng tộc chính là cội rễ của mỗi con người, mỗi gia đình..nếu k xem trọng chính cội rễ của mình thì xem như phủ nhận chính bản thân mình…”
      Đúng như thế. Giữ được gốc hay không bắt đầu từ bản thân mỗi người nhưng dòng tộc chính là cái gốc ấy.

      Phản hồi
  • 21. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 7:23 chiều

    Thằng Hùng đánh bộ quân phục Tầu, xanh mướt như lá chuối, khệnh khạng đi vào. Mắt nó gườm gườm không sót một ai. Đám các cụ thở phào nhẹ nhõm. Nó mà không ra coi như buổi lễ không thành.
    ————–
    Giống y tộc trưởng họ nhà em và những buổi lễ họ ở nhà thờ họ!

    Phản hồi
    • 22. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 31, 2010 lúc 12:43 sáng

      Thế thì chán thật. Cái dòng họ ngày hôm nay.

      Phản hồi
      • 23. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 31, 2010 lúc 8:00 sáng

        em nghĩ dòng tộc là một cộng đồng đặc biệt tuy rằng nói chung nó cũng là một cộng đồng.Vị tộc trưởng là người đứng đầu đặc biệt của cái dòng tộc đặc biệt đó. Nếu người đứng đầu không đảm đương trọn vẹn công việc của mình thì tất nhiên là cái cộng đồng đó rệu rã. Mỗi cá nhân có người bị ảnh hưởng,có người không..nhưng nói gì thì nói sức mạnh của một cộng đồng bị ảnh hưởng.
        HÌnh ảnh HÙng đốt gia phả, Hùng khinh thường các bậc già cả trong dòng tộc..gợi ý nghĩ xem thường, phủ nhận các giá trị quá khứ…
        Rất thú vị hình ảnh nấm mộ mối đùn bị xẹp lại bởi lời nói oai nghiêm của ông tổ họ Hoàng ngày họ Hoàng ra đời ..và rồi ngôi mộ lại bị mối đùn lên lấn cả nhà thờ họ Hoàng ở thời hiện đại ..có lẽ khi người ta “không biết lấy nhân làm gốc” thì mọi nỗ lực của tiền nhân đều là công cốc..mà ngay cả hiện tại cũng khó lòng đạt đến những thành công…
        E nghĩ dòng tộc có ý nghĩa lớn đối với người Việt mình trong quá khứ cũng như hiện tại, tuy nhiên như truyện đã đề cập, dòng tộc bị nhiều ảnh hưởng của văn hóa, những quan niệm sống, những giá trị mới về vật chất, và tinh thần thời hiện đại.
        Có thể qua hình ảnh dòng tộc họ Hoàng, tác giả muốn gửi gắm những tâm tư khác…nhưng e thì tạm dừng lại ở ý nghĩ về dòng họ, về cội rễ của mình: nghĩ lại ngày bé mỗi lần về quê bước vào nhà thờ họ tôi tối với những vật thờ kì lạ thấy sờ sợ,cảm giác bao thế hệ tổ tiên đang nhìn mình..Nhớ cái không khí chuẩn bị cho ngày tế họ ồn ào, rộn rã thiêng liêng…
        Quê hương mỗi người chỉ một và nhà thờ họ ở trong cái quê hương đó….ôi nhớ quê!

        Phản hồi
        • 24. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 31, 2010 lúc 9:19 sáng

          HT hiểu thế là trúng ý tác giả rồi. Tuyệt phả là chặn đứng lại cái gốc sinh tồn. Khi đã mất gốc thì những ngày tháng kế tiếp phỏng còn ý nghĩa gì nữa.
          Thật trân trọng cái cảm giác nhớ quê của HT, lại vào những ngày áp Tết này nữa.

          Phản hồi
          • 25. Hà Tĩnh  |  Tháng Một 31, 2010 lúc 8:14 chiều

            hu hu mấy hôm nay đọc Triệu phú làng Kình, Tuyệt phả…thấy nôn nao quê hương, dòng họ vì đó những đề tài, những câu chuyện hết sức gần gũi, cảm giác quen thuộc lắm..
            E xin lỗi nhà văn nếu như có lúc theo dòng cảm xúc nghĩ ngợi lan man, nói thừa nhé( hôm nọ mới nhắc nhở nhà văn k viết thừa hi hi có gì mong bố Mủm hết sức bỏ qua).

          • 26. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 31, 2010 lúc 10:43 chiều

            Bố Mủm có người đọc nhiệt tình thế này lại chả sướng mê tơi. Còn thông cảm nỗi gì nữa. Khe…khe…

  • 27. Thầy đồ trọc  |  Tháng Một 30, 2010 lúc 11:49 chiều

    Tui lại không cho là vậy. Họ mạc của thời văn hóa làng xã đã đi qua dẫu nó để lại một dấu ấn lịch sử đẹp đẽ. Với một thế giới mở và hòa nhập như hiện nay và cả tương lai nữa, cái văn hóa làng xã mai một đi là điều tất yếu. Nếu suy nghĩ thật kỹ thì không ai dám bảo : Tôi mang 100% dòng máu của dân tộc này hay dân tộc khác. Phân biệt dân tộc hiện nay chỉ dựa vào ngôn ngữ mà thôi. Nhưng hãy quay lại chuyện họ mạc. Phải chăng cái văn hóa làng xóm họ mạc ấy đã sản sinh ra một lối sống ti tiện,trọng quyền lực và thiếu dân chủ? Cho nên, chúng ta cũng phải đành lòng vậy, cầm lòng vậy khi chưa dứt được ra khỏi cái văn hóa thiếu dân chủ ấy.

    Phản hồi
    • 28. Phạm Ngọc Tiến  |  Tháng Một 31, 2010 lúc 12:47 sáng

      Thày đồ ơi, sự ti tiện, trọng quyền lực và thiếu dân chủ không phải là hệ lụy từ văn hóa làng xóm đâu.
      Nó từ một cái khác. Và tùy cách hiểu.

      Phản hồi

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Tháng Bảy 2009
H B T N S B C
    Th8 »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

CHÀO KHÁCH

free counters

%d bloggers like this: